Πριν από 1000-1100 χρόνια, το 1000 μ.χ δηλαδή, 20-25 οικογένειες από την περιοχή Όρλιακας των Γρεβενών, ξεκίνησαν ένα ταξίδι προς βορρά και αφού προσωρινά εγκαταστάθηκαν στην περιοχή Κατατζόβα της Αλμωπίας,(υπό διερεύνηση) έφτασαν μέχρι το Κορφοβούνι( Σιβρί). Εκεί δημιούργησαν την πρώτη κοινότητα. Ο πληθυσμός σταδιακά ενισχύθηκε με πρόσφυγες από την Μικρά Ασία, από τον Πόντο και από χωριά της Ανατολικής Ρωμυλίας (όπως το χωριό Κωστί) μέχρι και την σημερινή του σύνθεση.

Πέμπτη, 23 Σεπτεμβρίου 2010

γκαζές (βόλοι, μπίλιες)

Σήμερα δεν παίζεται αυτό το παιχνίδι. Πριν από μερικά όμως χρόνια , 20 -30 το παιχνίδι αυτό ήταν τόσο δημοφιλές στις γειτονιές του χωριού όσο σήμερα είναι το ποδόσφαιρο. Εξάλλου και οι βόλοι, εν ήταν παρά μικρές γυάλινες ή σιδερένιες μπαλίτσες, που στα χέρια των αγοριών αποκτούσανε μεγάλη δύναμη. 
Το παιχνίδι παιζότανε στους χωματόδρομους, άραγε που αλλού, αφού η λέξη άσφαλτος ήταν σχεδόν άγνωστη.
Οι βώλοι ήταν μικρές μπαλίτσες από χώμα (κεραμεικές, θα λέγαμε σήμερα) βαμμένες με διάφορα χρώματα. Οι γυάλινοι βώλοι λεγόντουσαν "γκαζές" και ήταν ακριβοί και δυσεύρετοι.  Γι αυτό και στα παιχνίδια επιδιωκόμενος στόχος ήταν το κέρδος των ακριβών βόλων των αντιπάλων. Υπήρχαν φυσικά και οι κλόκες, οι μεγάλες σιδερένιες μπάλες, οι λεγόμενες μάνες. Οι αγοραστές τι ςλέγαμε  τζιτζιλόνες, ήταν χρωματιστές και ακριβότερες

Το πιο συνηθισμένο παιχνίδι με βώλους ήταν να στρώνονται μερικοί βώλοι (κάθε βώλος και παιδί) σε μια σειρά, σχεδόν κολλητοί μεταξύ τους ή σε σχήμα τριγώνου ( όπως στο μπιλιάρδο)  και τα παιδιά να ρίχνουν καθένα το δικό του βώλο από κάποια καθορισμένη (με γραμμή στο χώμα) απόσταση, προσπαθώντας να πετύχουν κάποιον απο τους "στρωμένους" βώλους. Οποιο βώλο πετύχαινε το παιδί, τον κέρδιζε. Συνέχιζε μέχρι να αποτύχει. Είχε το δικαίωμα να βάλει τον βόλο, την μάννα, ανάμεσα στα δάκτυλα του ενός χεριού και με το μεσαίο δάκτυλο του άλλου χεριούν, δίνοντας δύναμη και σημαδεύοντας, προσπαθούσε να πετύχει τους επόμενους βόλους.  Συνήθως όμως η γκαζά δεν έμπαινε στο στρώσιμο, επειδή όποιο παιδί την είχε προτιμούσε να τη κρατάει για να σημαδεύει, επειδή ήταν πιο εύστοχη και δεν έχανε το σχήμα της. Οι χωματένιοι βώλοι χάναν γρήγορα τη λεία εξωτερική τους επιφάνεια και, μετά από κάμποσα παιχνίδια, σπάγαν κιόλας. Χαρακτηριστικές οι εικόνες με τους παλιούς συμμαθητές και φίλους να κατεβαίνουν στο γήπεδο μα σακουλάκια γεμάτο βόλους, κλόκες, τζιτζιλόνες και άλλα ...μικρά γυάλινα, χωμάτινα και σιδερένια πολεμοφόδια!

Ας δούμε μερικές λέξεις που αφορούν αυτό το παιχνίδι

  • γκεζί, το, δημ. (και γκεζάκι)=γκεζάκι (βλ. λ.)|| σύνολον ομοκέντρων κύκλων χαρασσομένων επί του εδάφους και αποτελούντων τον στόχον εις την παιδιάν «το γκεζάκι» (βλέπε : παρακάτω)
  • γκεζάκι, το, δημ. παιδιά ομοιάζουσα προς την "ώμιλλαν" των αρχαίων, καθ' ήν οι παίκται αμιλλώνται να ρίψουν εξ ορισμένης αποστάσεως βώλους ή άλλα αντικείμενα εντός στόχου αποτελουμένου εξ ομοκέντρων κύκλων κεχαραγμένων επί του εδάφους (πρβλ. γκεζί)
  • γκεζερίζω, δημ. (και γκεζερώ, τουρκ. λ.) περιφέρομαι εδώ κι εκεί, τριγυρίζω, περιπλανώμαι ασκόπως.
  •  οι λέξεις "γκεζί", "γκεζάκι", "γκεζερίζω", από το λεξικό Ι. Σταματάκου, σελ. 897
Πολλοί υποστηρίζουν ότι η λέξη γκαζάκι προέρχεται από τουρκικό kesek, «βώλος, μπίλια». (Στο τουρκοαγγλικό: kesek = clod, sod, turf, δηλ. σβόλος χώματος, και οι μπίλιες ήταν από πηλό πριν γίνουν γυάλινες.)
ή  γκεζί, που σημαίνει κύκλος στα τουρκικά. (Δεν αποκλείεται: gezi = circuit, outing, tour, trip, voyage, excursion.)

Δεν υπάρχουν σχόλια:

LinkWithin

Related Posts with Thumbnails